Uluslararası ilişkilerin son yıllarda değişen doğası devletlerarası ilişkileri yeniden şekillendirirken yeni dinamikler ülkelerin dış politika önceliklerini etkilemektedir. Çok kutuplu yapıya evrilen mevcut uluslararası düzende Hindistan ve Avustralya ilişkileri ön plana çıkmaktadır. Soğuk Savaş döneminde izledikleri farklı dış politika nedeniyle oldukça zayıf olan Hint-Avustralya ilişkileri, 2000’li yıllar sonrası yön değiştirmiştir. Bu çerçevede başta Batı ülkeleri olmak üzere, yeni ve çok yönlü bir dış politika izleyen Hindistan, yükselen bir güç olarak diğer devletlerin dış politikasında kritik öneme sahip bir partner haline gelmiştir. Bilhassa Hint-Pasifik bölgesinin öneminin giderek artması ve Çin’in bölgedeki endişe verici yükselişi, Hindistan’ın dengeleyici bir güç olarak görülmesine neden olmuştur. Dolayısıyla bölgedeki belirsizlik, Yeni Delhi ve Canberra’nın giderek yakınlaşmasını sağlamıştır.
8-11 Mart tarihleri arasında Avustralya Başbakanı Anthony Albanese’in Hindistan ziyareti vesilesiyle ikili ilişkilerin 75. yılı kutlandı. Başbakan Albanese’nin ziyareti, iki taraf arasında bir dizi üst düzey görüşme ve karşılıklı bakanlık gezilerinin ardından gerçekleşti. Üç gün, üç şehir ve yedi konuşmayı kapsayan Hindistan ziyaretinde Başbakan Albanese, bu yılki Holi kutlamalarına da katıldı. Başbakan Albanese’in ziyareti, bu yıl Mayıs ayında gerçekleşecek olan Quad zirvesi öncesi gerçekleşti. Başbakan Modi ve mevkidaşı Albanese Hint-Pasifik’teki deniz güvenliği başta olmak üzere, savunma ve ticaret konularını görüştü. Bununla birlikte iki ülke arasında yüz yüze gerçekleşen ilk yıllık zirve vesilesiyle spor, film sektörü, güneş enerjisi ve hidrojen teknolojisi gibi birçok alanda iş birliği anlaşmaları imzalandı.
Ticari ilişkiler
Hindistan ve Avustralya ilişkileri tarihte hiç olmadığı bir seviyeye ulaşmıştır. Hindistan, Avustralya’nın en büyük 6. ticaret ortağı haline gelmiştir. Başbakan Albanese’in ziyaretinde bu sene sonunda gerçekleşecek olan geçici Kapsamlı Ekonomik İşbirliği Anlaşması çerçevesinde ikili ticaret ilişkileri ele alındı. Geçici anlaşma, her iki parlamento tarafından da onaylandı. Anlaşma bağlamında Avustralya, Hindistan’a ihracatının yaklaşık % 96’sı için sıfır gümrük vergisi erişimi sunarken Hindistan, Avustralya’nın ihracatının % 85’i üzerindeki tarifeleri kaldırdı. Kademeli olarak bu oranın % 91’e çıkarılması hedeflenmektedir. Diğer yandan, Başbakan Albanese’e eşlik eden Avustralyalı iş adamları, Hindistan’ın ağır tarife uygulamaları ve iç pazarın koruma altına alan ticari kanunları nedeniyle ticari anlaşmalar konusunda umduğu verimi alamadı.
Avustralya’nın dış politika hedefleri doğrultusunda Endonezya’nın yanı sıra Hindistan ciddi bir önem arz etmektedir. Dolayısıyla Hindistan’ın yükselen bir ekonomik bir güç haline gelmesi ve Avustralya’nın Çin’e olan bağımlılığını azaltmak amacıyla yeni partnerler arama çabası ikiliyi yakınlaştırmaktadır. Bu nedenle Avustralya, Hindistan ile ticari bağlantılarını birçok farklı alanlara yayarak çeşitlendirmek istemektedir. Mesela iklim krizine bağlı olarak yeşil teknoloji ve dijital ekonomi bu alanların başında gelmektedir. Zira Hindistan’ın 2030 yılına kadar % 50 yenilenebilir enerji ve % 30 elektrikli araçlara ulaşma konusundaki iddialı hedefleri var. Modi’nin Hindistan’ı 2047’ye kadar gelişmiş bir ülke konumuna getirme arzusu ve dijital ekonomideki atılımlar da Avustralya’nın ilgisini çekmektedir.
Güvenlik işbirliği
Hint-Pasifik’in artan önemi ve bölgede artan Çin tehdidi, Hindistan-Avustralya arasındaki güvenlik ve savunma alanlarındaki stratejik ittifakı giderek güçlendirmektedir. Zira Hint Okyanusu her iki ülkenin güvenliği ve refahı için merkezi bir konumdadır. Her iki ülke de “özgür, açık ve kapsayıcı” bir Hint-Pasifik arzu etmektedir. Söz konusu yeni parametreler çerçevesinde Başbakan Albanese, Hindistan’ı Avustralya için “üst düzey bir güvenlik ortağı” olarak nitelendirdi.
Hint-Avustralya güvenlik ve savunma alanlarındaki işbirliğinin boyutları giderek genişlemektedir. Talisman Sabre Savaş Oyunları ve Malabar Operasyonu’ndaki gelişmeler bunu gözler önüne sermektedir. İlk olarak Başbakan Albanese, Hint kuvvetlerinin Avustralya’da düzenlenecek olan bu yılki Talisman Sabre Savaş Oyunları’na katılacağını Hindistan’ın ilk yerli uçak gemisi INS Vikrant’a yaptığı tarihi ziyarette açıkladı. Yabancı bir lider tarafından ilk defa yapılan böylesi bir ziyaret, Yeni Delhi’nin Canberra ile stratejik bağlarını daha da sağlamlaştırma isteğinin güçlü bir simgesi olarak görülmektedir. 2005 yılında başlayan Talisman Sabre Savaş Oyunları 2 yılda bir düzenlenmektedir. ABD, Kanada, Japonya, Yeni Zelanda, Güney Kore ve Birleşik Krallık’ın katıldığı kriz ve beklenmedik gelişmelere karşı ortak hareket etmek kabiliyetini test eden bir oluşumdur. 2021 yılında gerçekleştirilen en son oyunda üye ülkeler dahil olmak üzere birçok ülkeden binlerce personel savaş oyunlarına katılmıştı. Ayrıca 2021 yılında Hindistan, Endonezya, Almanya ve Fransa Talisman Sabre Savaş Oyunları’na gözlemci olarak katılmıştı. Bu yıl yapılacak olan savaş oyunlarına kaç Hint personelinin yer alacağı henüz belli olmamakla birlikte, Avustralya 2021 yılından beri Hindistan’a katılması için baskı yapmaktadır.
Başbakan Albanese savaş oyunlarının yanı sıra bu yıl Avustralya’nın Malabar Operasyonu’na ilk kez ev sahipliği yapacağını Hindistan ziyareti sırasında duyurdu. ABD, Hindistan ve Japonya’nın da katılacağı Malabar Operasyonu, Quad ülkelerinin bölgedeki çıkarları gereği işbirliğini artırma isteklerinin yüksek olduğuna işaret etmektedir. Avustralya’nın Malabar Operasyonu’na ilk kez ev sahipliği yapacak olması, Yeni Delhi’de tutumların ne kadar değiştiğini göstermektedir. Zira Hindistan, Avustralya’nın tatbikata katılma yönündeki baskısına direnmiş ve Avustralya’yı gözlemci rolüyle sınırlamıştı. Fakat 2014 yılında ilk ortak deniz tatbikatlarını yapan iki ülkenin savunma ilişkileri hızla genişlemiştir. Haziran 2020 ise ikili arasındaki stratejik partnerlik, geniş kapsamlı stratejik partnerliğe yükseltilmiştir.
Hindistan-Avustralya güvenlik ve savunma işbirliği dinamiklerini değiştirebilecek diğer bir konu, Avustralya’nın Aukus çerçevesinde geliştireceği nükleer denizaltı teknolojisidir. Avustralya tarihindeki en karmaşık ve pahalı savunma projesini teşkil eden proje sonucunda 2030 yılında ilk nükleer denizaltısını satın almayı planlamaktadır. Öte yandan Hint-Pasifik bölgesindeki istikrarın korunması için geliştirilen ve ABD Başkanı Biden tarafından “oyun değiştirici” olarak tanımlanan Avustralya tarihindeki en büyük savunma yatırımı olan nükleer denizaltı projesi, Beijing’i oldukça rahatsız etmektedir.
Söz konusu gelişmelerin yanı sıra, Hindistan ve Avustralya güvenlik ilişkilerinin önünde engeller yok değil. Hindistan’ın Kremlin’e olan yakınlığı ve özellikle savunma sanayi alanında Rusya’ya olan bağımlılığı, Avustralya ile ayrıştığı önemli konulardan biridir. Dolayısıyla Hint-Rus ilişkilerindeki derinlik ve bağımlılık, Delhi-Canberra ilişkilerinin gideceği yönü de etkileyecektir. Başbakan Albanese’in ziyarette bulunduğu Hindistan’ın ilk yerli uçak gemisi INS Vikrant da kısmen bir Rus tasarımına dayanmaktadır. Bununla birlikte Hindistan, Rus savunma ithalatına olan bağımlılığının büyük bir stratejik kırılganlık olarak gördüğü için kendi savunma sanayisini kurmayı planlamaktadır. Zira Hindistan, kendi savunma sanayisini kendi kendine yeterliliğini geliştirmenin anahtarı olarak görmektedir.
Kriket diplomasisi
Hindistan ve Avustralya’da kriket oldukça önemli bir spor dalı. Sporun, siyaset ve dış politika ile ilişkisi göz önüne alındığında her iki ülke için kriket hem bir siyasi güç hem de bir diplomasi aracı haline gelmiştir. Kriket ise Hindistan’ın 30 yıldan fazla kullandığı bir diploması aracı. Başbakan Albanese’in Hindistan ziyareti Hindistan-Avustralya 4. Kriket maçına denk geldi ve Narendra Modi Stadyumu’nda iki ülke lideri maçı izledi. Hatta ikili ilişkilerin 75. yılı şerefine stadyumda onur turu attılar.
Hindistan’da kriket ve siyaset ilişkisi oldukça güçlü durumda. Siyasi partiler, son derece güçlü Hindistan Kriket Kontrol Kurulu’na (BCCI) bağlı olan Gujarat Kriket Birliği (GCA) üzerinde güçlü bir hakimiyete sahip. Hatta 2009’da Narendra Modi, Başbakan olmadan önce oybirliğiyle Gujarat Kriket Derneği’nin başkanı seçilmişti. 24 Şubat 2021 tarihinde ise Gujarat’ta Başbakan Albanese’in ağırlandığı stadyumunun ismi Gujarat Kriket Derneği tarafından Narendra Modi Stadyumu olarak değiştirilmiştir.
Başbakan Albanese’in Gujarat’taki kriket maçında ağırlanması Modi hükümeti için ayrıca bir önem taşımaktadır. Zira Gujarat hem Başbakan Modi’nin memleketi hem de kendisini iktidara taşıyan eyalet yöneticiliği yaptığı yerdir. Kriket, Asya’nın en çok sevilen ve izlenen spor dalıdır. Ayrıca Hint-Avustralya kriket maçları ise en çok takip edilenlerinden biridir. Ahmedabad’daki Hint-Avustralya kriket test maçı ise iki ülkeyi yakınlaştıran bir diplomasi aracı haline gelmiştir.
İç politika meseleleri
Hindistan-Avustralya ilişkilerindeki önemli parametrelerden biri Avustralya’daki nüfusu giderek artan Hint diasporasıdır. Özellikle Hint diaspora üyeleri arasından Sihlerin nüfusu 2016-2021 arasında yaklaşık % 60 artmıştır. Hindistan açısından, Avustralya’daki diaspora konusunu ön plana çıkaran mesele, Khalistan yanlısı Sih ayrılıkçı grupların (özellikle ABD merkezli Sihs for Justice grubu) Kanada ve Avustralya gibi Sih nüfusun yoğun olduğu ülkelerde referandum düzenlemesidir. Ocak ayında, Melbourne’deki üç Hindu tapınağı, Sihler tarafından Khalistan ile ilgili bağlayıcı olmayan bir referandumda yapılan oylama öncesinde hedef alınmış ve bu durum, Hindistan yanlısı grupların Federasyon Meydanı’nda protesto etmesine yol açmıştı. Modi hükümeti Sihs for Justice grubunu “Hindistan karşıtı faaliyetler” yürüttükleri için yasaklamış ve onları bir terörist grup olarak sınıflandırmıştır. Canberra’daki Hindistan Yüksek Komisyonu da Khalistan yanlısı grupların dini nefreti körüklediğini ve Hindistan’ın toprak egemenliğini tehdit ettiğini ileri sürerek Avustralyalı yetkililere referandumların devam etmesini durdurmaları için baskı yapmaktadır. Fakat Avustralyalı yetkililerin ve politikacıların, Khalistan taraftarlarının protesto ve siyasi toplantılar düzenleme haklarını savunması Hindistan’ı oldukça rahatsız etmiştir. Başbakan Albanese’in ziyareti sırasında konu iki ülkenin liderleri arasında görüşüldü. Fakat söz konusu gelişmeler, iki ülkenin iç politika ve iç güvenlik meselelerini de ilgilendirdiği için oldukça hassas bir noktaya temas etmekte ve ikili ilişkilerin seyrini etkilemektedir.
Başbakan Albanese’in Hindistan ziyareti, Avustralya açısından oldukça kritik bir zamanda gerçekleşmiştir. Zira ziyaret, bu yıl Avustralya’da ilk kez gerçekleşecek Malabar Operasyonu ve Talisman Sabre Savaş Oyunları öncesinde yapılmıştır. Ayrıca Başbakan Albanese, Hint ziyaretinin hemen ardından Aukus bünyesinde tarihinin en büyük savunma yatırımı olan nükleer denizaltı projesine imza atmıştır. Dolayısıyla Avustralya’nın Hint-Pasifik’teki etkinliğini artıracak gelişmeler öncesi Başbakan Albanese’in Hindistan ziyareti manidardır. Soğuk Savaş sonrası uluslararası arenada şekillenen yeni gelişmeler söz konusu iki ülkeyi tarihlerinde hiç olmadığı kadar yakınlaştırırken, ülkelerin gerek iç gerek dış politikadaki farklı öncelikleri tarafların birbirilerini daha iyi anlamasını zorunlu kılmaktadır.